Düşük Kodlu (Low-Code) Nedir? Sade Bir Rehber

Düşük kod, bir uygulamanın büyük kısmının sürükle-bırak ekranlar, veri modelleri ve iş akışı diyagramları gibi görsel araçlarla bir araya getirildiği, geliştiricilerin ise yalnızca bu araçların yapamadığı parçalar için az miktarda kod yazdığı bir yazılım geliştirme yoludur. Geleneksel kodlama ile no-code arasında yer alır. Terim, 2014’te araştırma firması Forrester tarafından yaygınlaştırıldı; bilinen platformlar arasında Microsoft Power Apps, OutSystems, Mendix ve Retool var.

Yapay zekâyla yapı kurarken neden önemli?

Bir uygulama yapmayı düşünen bir kurucu ya da küçük işletme sahibiyseniz üç etiketle karşılaşırsınız: no-code, düşük kod ve yapay zekâ uygulama oluşturucuları. Bunlar sıklıkla birbirine karıştırılır, ama farklı kişilere yöneliktirler. Düşük kod platformları çoğunlukla şirket BT ekiplerini hedefler ve görsel araçlar yetmediğinde ekipte birinin kod yazabildiğini varsayar.

Bu bilgi, tek başınıza bir fikir geliştirirken 50 kişilik bir BT departmanı için yapılmış bir aracı seçmekten kaçınmanıza yardımcı olur; ya da tersine, karmaşık bir iş sistemi için basit bir araç seçmemenizi sağlar. Ayrıca yapay zekâ oluşturucuların bu tabloyu neden değiştirdiğini de açıklar: yapay zekâ kodu sizin yerinize yazdığında, düşük kodun “düşük” kısmı daha az önemli olur, çünkü elle yazılan parçalar artık zor kısım değildir.

Günlük bir benzetme

Akşam yemeği pişirmeyi düşünün.

• Geleneksel kodlama, sıfırdan yemek pişirmek gibidir: ham malzemeler, tam kontrol, çok beceri ve zaman.
• No-code, bir yemek kutusu gibidir: her şey porsiyonlanmış ve bir tarif kartı var. Hızlı ve güvenilirdir, ama kutuda ne varsa onu pişirirsiniz.
• Düşük kod, yemek kutusu artı donanımlı bir mutfaktır. Yemeğin çoğunda kutunun tarifini izlersiniz, ama becerikli bir aşçı kendi sosunu ekleyebilir, bir malzemeyi değiştirebilir ya da bir adımı değiştirebilir.

Farkı mutfak yapar. Düşük kod, gerçek koda açılan bir kaçış kapısı sunar; bu güçlüdür, yeter ki birinin nasıl pişireceğini bilmesi yeterli olsun.

Düşük kod platformları nasıl çalışır?

Çoğu düşük kod platformu birkaç özelliği paylaşır:

Son satır, büyük şirketler için çoğu zaman belirleyici faktördür. Düşük kod platformları, BT’nin denetimi elinde tutarken daha çok kişinin uygulama geliştirebilmesi için tasarlanmıştır.

Çalışılmış bir örnek: bir gider onay uygulaması

200 kişilik bir şirket, e-postayla gönderilen gider tablolarının yerine bir uygulama koymak istiyor.

Düşük kod platformuyla ekip şunları yapabilir:

1. Veriyi görsel olarak modelleyin. Bir Expense kaydında çalışan, tutar, kategori, fiş fotoğrafı ve durum bulunur.
2. Ekranları bileşenleri sürükleyerek tasarlayın. Gider göndermek için bir form, yöneticiler için bir liste, finans için bir pano.
3. İş akışını çizin. Gönderildi → yönetici onaylar → belirlenen tutarın üzerindeyse finans onaylar → ödendi.
4. Mevcut sistemleri bağlayın. Şirketin Microsoft ya da Google hesaplarıyla giriş yapın; her çalışanın yöneticisini İK sisteminden alın.
5. Gerektiğinde biraz kod yazın. Diyelim ki hangi giderlerin finans onayı gerektiği, başka bir sistemde duran departman bütçelerine bağlı. Bir geliştirici bütçeyi getirip karar veren kısa bir betik yazar.
6. BT üzerinden yayımlayın. Platform barındırmayı, erişim kurallarını ve denetim günlüklerini yönetir.

1–4. adımları teknik olarak kendine güvenen bir iş analisti yapabilir. 5. adım bir geliştirici gerektirir. Bu ayrım düşük kodun özüdür.

Düşük kod, no-code ve yapay zekâ uygulama oluşturucuları

Sınırlar bulanıklaşıyor: birçok no-code ve düşük kod platformu artık yapay zekâ asistanları içeriyor ve yapay zekâ oluşturucular da düşük kodun bilindiği dahili araçları üretebiliyor. Daha fazlası için bkz. no-code ile yapay zekâ uygulama oluşturucuları.

Temel terimler

Yaygın hatalar ve yanlış anlamalar

• “Düşük kod, herkesin her şeyi yapabilmesi demektir.” Görsel kısımlar kolaydır, ama karmaşık uygulamalar yine de geliştirici becerisi ister; özellikle entegrasyonlar ve özel mantık için.
• “Düşük kod yalnızca prototipler içindir.” Birçok şirket önemli dahili sistemlerini düşük kod platformlarında çalıştırır. Ödenen bedel ciddiyetsizlik değil, platforma bağımlılıktır.
• Bağımlılığı hafife almak. Ekranlarınız ve iş akışlarınız genellikle platformun kendi biçiminde durur. Taşınmak, yeniden yapmak demektir.
• Kullanıcı başına fiyatlandırmayı görmezden gelmek. Bazı platformlar uygulamayı kullanan kişi başına ücret alır; dahili bir aracı tüm şirkete yaydığınızda bu tutar hızla büyür. Taahhüt etmeden önce kontrol edin.
• Sıkıcı kısımları atlamak. İzinler, denetim kayıtları ve test, düşük kodda da normal kod kadar önemlidir.

Seçmeden önce ve yapay zekâ oluşturucunuzdan ne sormalı

• “Bunu kim geliştirecek ve sürdürecek; kod yazabilecek birimiz var mı?”
• “Şirketteki herkes kullandığında maliyeti ne olur?”
• “Oturum açma sistemimize ve mevcut verilerimize bağlanabilir miyiz?”
• “Platformdan ayrılırsak neyi yanımızda götürebiliriz?”

Dahili bir araç için yapay zekâ oluşturucu yolunu seçerseniz, şu istemler işe yarar:

• “Bir gider onay uygulaması yap: çalışanlar gönderir, yöneticiler onaylar, [tutar] üzerindekiler ayrıca finans onayı ister.”
• “Ekiplerinin giderlerini yalnızca yöneticiler görebilsin. Bunu sunucuda uygula.”
• “Her onay ve reddi kimin ve ne zaman yaptığıyla birlikte kaydet.”

Bu tür uygulamalar hakkında daha fazlası için bkz. dahili araç nasıl yapılır ve Retool alternatifleri.

Düşük kod ve Mythex

Mythex bir düşük kod platformu değil, bir yapay zekâ uygulama oluşturucusudur: görsel bir iş akışı düzenleyicisi yoktur. Uygulamayı sohbette anlatırsınız, ajan kodu yazar — ekranları, veritabanı tablolarını, sunucu mantığını — ve bunu canlı önizlemede görüp yayımlarsınız. Düşük kod platformunda bir geliştiricinin gerektireceği özel mantık, Mythex’te yalnızca başka bir istektir. Pro planda tam bir kod düzenleyicisi, dışa aktarma ve GitHub eşitlemesi vardır; böylece bir geliştirici projeyi devralabilir. Yerleşik yönetişime ve derin kurumsal entegrasyonlara ihtiyaç duyan büyük şirketler için ise özel bir düşük kod platformu hâlâ daha uygun olabilir.

Sorular